اصطلاحات و ابزارهای لنج و صیادی

اصطلاحات و ابزارهای لنج و صیادی :

مجله گناوه سایت از طریق همکاری صیادان و لنج داران عزیز بندرگناوه توانسته است این مطالب را بصورت دقیقی به انتشار قرار دهد. ما در ادامه به برسی اصطلاحات و ابزارهای لنج و صیادی و دیگر مطالبی راجب لنج های باری بندرگناوه را برسی نموده ایم. معمولا هر کشتی به تناسب کوچکی و بزرگی آن و نوع ساخت و شکل و هیئت آنها نام های گوناگونی به خود گرفته است. نامی که از قدیم به کشتی داده شده است جُهاز johaz می باشد.

.

زنجیر لنگر کشتی

.

جهازات بزرگ و پر ارزش را بوم bum می نامند و جهازات کوچکتر دیگر را که موارد استفاده ماهیگیری و گاه باربری و مسافری دارند. به نام های تک تكو Tak teku، جالبوت jalbut ، حوری Huri ، سماج Sammac، سمبوک Sambuk ، طراذه Terāzeh ، ماشوه Masuveh و ناکو Naku می شناسند. اصطلاحاتی که در زیر می آید و به نظر میرسد که علاوه بر فارسی بودن برخی دیگر آنها از ترکیبات و واژگان هندی و عربی و شاید انگلیسی گرفته شده باشد. فعلا همه آنها در زبان صیادان بومی جریان دارد، عبارتند از : … قسمت جلو کشتی را « سینه » ، عقب آن را « طفر Tefar » ، اطراف کشتی را دِهل dehl ، انبار کشتی را خن xan ، جای دکل کشتی را سوار suvār و وسیله ای که برای خالی کردن آب کشتی به کار می رود چُپو čopow ( تلمبه دستی ) می نامند. این اصطلاحات به لنج های باری بندرگناوه نیز مرتبط میباشد.

.

ساخت لنج

.

اصطلاحات ابزاری لنج چیست؟

هرگاه موتور لنج یا قایقی در لنگرگاه، چهار لنگر ( چهار گسل ) شود آن را شتّن Setten شدن گویند. هر گاه قایق بدون استفاده از موتور یا پارو در جهت آب حرکت کند و جهت مشخصی نداشته باشد آن را سِمّر semmer شدن گویند.

هرگاه کشتی لنگر اندازد و لنگر ، درست بند نشده و نتواند کشتی را نگه دارد اصطلاح صَعَب saab کردن را در مورد آن به کار گیرند. برخورد قطرات امواج آب به داخل کشتی را رَش ras خوردن می گویند. فرش های قایق ماهیگیری را که از چوب درخت خرما درست می کنند تُبّانه Tobbāneh خوانند.

.

پروانه کشتی های باری

.

دیگر اصطلاحات و ابزارهای لنج و صیادی :

پاروی کشتی را میداف ( Meydaf ) یا ( نژداف )، طناب کشتی که به لنگر بسته شده اس عمار amar و چوب هایی که « میداف » به آن وصل است و در بدنه کشتی نصب شده است ، گسل gasl ( یا کلیت Keleyt ) می نامند.

اطلاق ناخدا و محل استقرار سکان را قُمباره gombareh ( یا : کِبِن Keben ) و آتشدان کشتی ( منقل بزرگ پخت غذا ) را سریدان Sereydan می گویند.

کارکنان کشتی را جاشو jāšu و سازندگان کشتی را گلاّف galāf گویند.

هر گاه کشتی دچار حادثه ای شود علامتی که برای نجات آن از دور به کار می برند نوف Nuf نامند.

.

.

دیگر کلمات عامیانه بین صیادان :

بالا کشیدن بادبان ( شراع ) کشتی را سی Sey ، پایین کشیدن آن را هِریه Heriyeh ، نوار برجسته حاشیه کشتی را ( که معمولاّ به وسیله گونی ساخته میشود ) تحریج Tahrij می گویند. در قسمت عقب کشتی، جای کوچکی برای نشستن یا ماهیگیری است که آن را فَنّه Fanneh و باز جای کوچک دیگری است برای نگهداری وسایل صید یا لوازم ضروری دیگر که آن را بُندار Bondar می نامند.

مسابقه دو کشتی را با هم ماشی Māšey، و حرکت دو یا چند کشتی با هم برای رسیدن به مقصد را سِنگار Sengar گویند.

توقفگاه ( پناهگاه ) محلی کشتی که از طوفان و امواج سهمگین مصون و ساخته دست انسان است نَهگه Nahgah ( نهانگاه ) می نامند.

هر گاه قایق و یا لنجی در اثر طوفان شدید از لنگر خود جدا شود و سرگردان ماند اصطلاح لووس Lowes را در مورد آن به کار می گیرند. در قسمت پایین کشتی چوب دراز و محکمی است که تمام بدنه کشتی به آن بند است و در اصل « شاسی » کشتی را تشکیل می دهد و به آن بیس bis گویند. چوب های خمیدۀ دیگری که به بیس و بدنه کشتی پیوند میخورد و دنده های بدنه کشتی محسوب میشود شَلمون Salmun می نامند که جزو یکی از مهم ترین اصطلاحات و ابزارهای لنج و صیادی است.

.

پهلو گرفتن کشتی

.

تخته پهن و محکمی که بین اسکله و کشتی ( پل موقت ) قرار می دهند و معمولا برای رفت و آمد به کشتی استرا دوسه Dowseh می گویند.

کشیدن کشتی ( بگسل ) به وسیله کشتی دیگر را گَسل gasl نامند. خشک شدن آب زیر کشتی به هنگام جزر و به گل نشستن کشتی را لاهم Lahom و بلند شدن و قرار گرفتن کشتی به حالت عادی در آب ( هنگام مد ) راگی Ragi شدن می گویند. باز شدن طناب ( عُمار ) کشتی از حلقه مخصوص خود مشاء Mesa ، خشک کردن آب داخل کشتی و قایق را مِرِگ Merreg و خشک نمودن کامل آن را که دیگر آب در کشتی نماند سمله Semleh گویند.

روغنی که معمولا به بدنه بیرونی کشتی زده می شود سِل Sel و چوبی که جهت حرکت قایق در آب های کم عمق به کار می رود فَهریز Fahriz می نامند.

نزدیک شدن و پهلو گرفتن یک کشتی به کشتی دیگر یا به اسکله، تابوک Tabuk کردن می گویند. وقتی جهازی پر از بار یا ماهی و مسافر باشد و بیش از ظرفیت خود حمل کند رکس Rekkes را در مورد آن به کار گیرند و گاهی « رکّس » است، را دو بار به کار می برند.

بالا کشیدن کشتی از آب برای شستشو و تعمیر آن سُبع Sob یا ( سُب ) می گویند.

.

.

برخورد و تصادف دو کشتی با هم را دهم dahm ، نزدیک شدن دو کشتی به هم و برخورد نکردن به یکدیگر را جِدُّم jeddom ، توالت کشتی را زیلو Zilu ، قطب نمای کشتی را دیره deyreh و حرکت منظم کشتی را که به طور مشخص به طرف مقصد برود و انحرافی نداشته باشد سنات Senat می گویند.

وقتی کشتی یا قایقی در اثر وقوع باد شدید و برخورد با کشتی دیگر، چندان خسارتی نبیند و کارکنان آن جان سالم به در برند اصطلاح توف Tuf کردن را در مورد آن به کار می برند.

اصطلاحات و ابزارهای لنج و صیادی : چوب محکم و بلندی که هنگام به ساحل کشیدن کشتی برای شستشو یا تعمیر، در دو طرف کشتی و به طور عمودی، با طناب به بدنه کشتی می بندند يُدف Yoddaf يا يُدفه Yodfeh می گویند. و جهازی که تازه ساخت باشد و برای اولین بار به آب انداخته شود، جهاز اوشار Owšār شده یا جهاز اوشاری Owšari گویند.

وقتی جهازی پس از تعمیر و بیرون کشیدن از آب باز به دریا انداخته شود معمولاً مقداری آب از جداره های آن به داخل کشتی نفوذ می کند. که پس از مدتی بند می آید و این مورد را شُرُب Sorob نامند.

خلاصه اصطلاحات جاشو و لنج؟

* وسیله ای که هنگام صید در حال حرکت به قلاب وصل می مدور ( modvar ) نام دارد .

* مقدار ماهی را که بین ملوان ها تقسیم می شود قاتغ ( Batoq ) می گویند.

* به کارکنان و کارگران لنج یا قایق جاشو ( jasu ) می گویند

* پولی که بابت کار و حق الزحمه به جاشوها می دهند گلاته ( galateh ) نام دارد.

.

.

*خواروبار و مواد غذایی برای مصرف چند روز ماندن در دریا را که قبل از حرکت با خود میبرند ماچِله ( mačeleh ) می گویند.

* هرگاه دریا صاف و آرام باشد میگویند دریا خُوار ( xuvar ) است.

* خیط و قلابی که برای صید ماهی های بزرگ استفاده میکنند زانه ( Zaneh ) نام دارد.

* به بریدگی های آب دریا که به صورت جزیره های کوچک پیدا هستند هاله ( haleh ) می گویند .

* گاه هوا صاف و دریا آرام باشد و برای سفر و ماهی گیری مناسب باشند، می گویند هوا دوگ ( dowg ) است.

* گاهی اوقات بادی ملایم می وزد که دریا را کمی آشفته و موّاج می سازد که به این نوع باد چَلچَل ( calcal ) می گویند.

* هرگاه بر اثر جزر و مد، آب با سرعت پر یا خالی شود به این حالت غياله ( geyaleh ) می گویند.

* وسیله ای که صیادان در ساحل ماهی های صید شده را در آن گذارند، سبدی است که از برگ نخل می بافند و تقریبا شبیه خمره است و به آن سیلَک ( silak ) میگویند.

* سنگ ها و برجستگی های تیز و برنده ای که به بدنه ی لنج و قایق یا صخره های سنگی کف دریا و ساحل می چسبد گَّسار ( Bassar ) می گویند.

* هر گاه لنج به لایه های زمینی برخورد کند و از حرکت باز ایستد گویند لنج لاهم ( lahom ) یا لَهُم شده است.

.

.

اصطلاحات لنج های باری بندرگناوه

* محلی مخفی در لنج که قاچاق را در آن جا می دهند ضبطی نام دارد.

* هر گاه لنج از اسکله فاصله بگیرد میگویند بارز شده است.

* نشان دادن محل حرکت در هنگام سفر را مجری می گویند.

* ساک یا پارچه ای که وسایل جاشوها در آن گذاشته پیچانه نام دارد.

* برگه ای که تعداد افراد لنج و مشخصات آنان و نیز بار لنج در آن نوشته می شود و قبل از حرکت ناخدا باید در گمرک آن را امضا کند مِن حَفیظ نام دارد.

* به طنابی که قطعه ای سرب به آن بسته شده و برای اندازه گیری عمق آب به دریا رها می کنند بلت می گویند.

* هر گاه لنج از اسکله فاصله بگیرد میگویند بارز شده است .

* نشان دادن محل حرکت در هنگام سفر را مجری می گویند.

* ساک یا پارچه ای که وسایل جاشوها در آن گذاشته میشود پیچانه نام دارد .

* برگه ای که تعداد افراد لنج و مشخصات آنان و نیز بار لنج در آن نوشته میشود و قبل از حرکت ناخدا باید در گمرک آن را امضا کند، مِن حَفیظ نام دارد.

* به طنابی که قطعه ای سرب به آن بسته شده و برای اندازه گیری عمق آب به دریا رها میکنند بُلت میگویند.

این مطالب خلاصه اصطلاحات لنج های باری بندرگناوه بود.

.

.

پایانی

مجله گناوه سایت در تلاش و کوشش برای جوانه سازی فرهنگ بندرگناوه همواره مطالب دقیقی به اشتراک کاربران گرامی خود قرار میدهد. و در این مقاله بصورت کامل به برسی اصطلاحات و ابزارهای لنج و صیادی و مطالبی راجب لنج های باری بندرگناوه پرداختیم. شما میتوانید مقالات محبوب دیگر ما را نظیر گیاهان دارویی و خواص آن ها در منطقه جنوب کشور ، گناوه در کتاب تاریخ و جغرافیای ، گناوه جدید و همچنین پرندگان شکاری جنوب کشور را از گناوه سایت مطالعه نمایید.